تلویزیون پلاسما (Plasma TV) یکی از فناوری‌های مهم در تاریخ ساخت نمایشگرهای تخت است که پیش از فراگیر شدن تلویزیون‌های LED و OLED، محبوبیت زیادی داشت. تلویزیون‌های پلاسما به دلیل نمایش مناسب رنگ مشکی، زاویه دید گسترده، حرکت روان تصاویر و کیفیت تصویر طبیعی، در میان علاقه‌مندان به سینما و تلویزیون جایگاه ویژه‌ای داشتند.

برندهایی مانند ال‌جی (LG)، سامسونگ (Samsung) و پاناسونیک از تولیدکنندگان شناخته‌شده تلویزیون‌های پلاسما بودند. اگرچه تولید انبوه این تلویزیون‌ها سال‌هاست متوقف شده، تعداد زیادی از آن‌ها همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرند و به خدمات تخصصی تعمیر نیاز دارند.

ساختار الکترونیکی تلویزیون پلاسما تفاوت زیادی با تلویزیون‌های LCD و LED دارد. قطعاتی مانند برد Y-SUS، برد Z-SUS، برد X-Main، برد Y-Main، برد بافر، برد Logic و منبع تغذیه وظیفه تولید و کنترل تصویر را بر عهده دارند.

در این مقاله از تی وی سازی نحوه کار تلویزیون پلاسما را از پایه بررسی می‌کنیم، با تمام بردهای مهم آن آشنا می‌شویم و علائم خرابی، روش‌های عیب‌یابی تخصصی و مدل‌های معروف ال‌جی و سامسونگ را توضیح می‌دهیم.

تلویزیون پلاسما چیست و چگونه کار می‌کند؟

فناوری پلاسما بر اساس تحریک گازهای مخصوص و تبدیل انرژی الکتریکی به نور عمل می‌کند.

پنل تلویزیون پلاسما که با نام PDP یا Plasma Display Panel شناخته می‌شود، از تعداد بسیار زیادی سلول کوچک تشکیل شده است.

این سلول‌ها بین لایه‌های شیشه‌ای قرار دارند و داخل آن‌ها ترکیبی از گازهای نجیب، معمولاً نئون و زنون، وجود دارد.

هنگامی که اختلاف ولتاژ مناسب به الکترودهای سلول اعمال شود، گاز یونیزه شده و به حالت پلاسما درمی‌آید.

در جریان این تخلیه الکتریکی، نور فرابنفش یا UV تولید می‌شود. این نور مستقیماً برای چشم قابل مشاهده نیست؛ اما با برخورد به مواد فسفری داخل سلول، باعث تولید نور مرئی می‌شود.

رنگ‌های تصویر در تلویزیون پلاسما چگونه ساخته می‌شوند؟

هر پیکسل رنگی در پنل پلاسما از سه زیرپیکسل تشکیل می‌شود:

• قرمز (Red)
• سبز (Green)
• آبی (Blue)

سطح داخلی هر زیرپیکسل با مواد فسفری مناسب همان رنگ پوشیده شده است.

مدارهای راه‌انداز پنل با کنترل تعداد و زمان پالس‌های تخلیه، شدت روشنایی زیرپیکسل‌ها را تنظیم می‌کنند.

در نهایت از ترکیب نور قرمز، سبز و آبی، میلیون‌ها رنگ مختلف ایجاد می‌شود و تصویر روی صفحه شکل می‌گیرد.

تفاوت تلویزیون پلاسما با LED و OLED چیست؟

در تلویزیون LED که در واقع نوعی LCD با نور پس‌زمینه LED است، نور توسط مجموعه‌ای از دیودهای نوری تولید می‌شود و لایه کریستال مایع میزان عبور آن را کنترل می‌کند.

اما در تلویزیون پلاسما، هر سلول با تخلیه الکتریکی و تحریک ماده فسفری، نور موردنیاز خود را تولید می‌کند.

در تلویزیون OLED نیز هر زیرپیکسل با مواد آلی نور تولید می‌کند، اما ساختار آن کاملاً با پنل گازی پلاسما متفاوت است.

مزایای فناوری پلاسما

• زاویه دید گسترده
• نمایش مناسب رنگ‌های تیره و کنتراست
• عملکرد مطلوب در نمایش تصاویر متحرک
• رنگ‌های طبیعی در بسیاری از مدل‌های باکیفیت
• یکنواختی مناسب تصویر در شرایط عادی

معایب فناوری پلاسما

• مصرف برق نسبتاً زیاد در مقایسه با بسیاری از LEDهای جدید
• تولید گرمای بیشتر
• وزن نسبتاً زیاد دستگاه
• احتمال ماندگاری تصویر یا سوختگی فسفر
• وجود مدارهای راه‌انداز با ولتاژهای بالا
• کمیاب شدن برخی قطعات یدکی به دلیل توقف تولید

برای مطالعه درباره فناوری نمایشگرهای جدید می‌توانید مقاله مقایسه تلویزیون‌های OLED و QLED را نیز بخوانید.

ساختار داخلی و بردهای اصلی تلویزیون پلاسما

در بیشتر تلویزیون‌های پلاسما، چند برد الکترونیکی به‌صورت هماهنگ کار می‌کنند تا تصویر و صدا تولید شود.

نام‌گذاری این بردها در برندهای ال‌جی و سامسونگ تا حدی متفاوت است. به عنوان مثال، بردی که در بسیاری از پلاسماهای ال‌جی Z-SUS نامیده می‌شود، در معماری بعضی پنل‌های سامسونگ با عنوان X-Main شناخته می‌شود.

البته این نام‌گذاری به معنی یکسان بودن طراحی یا قابلیت جایگزینی بردها نیست.

۱. برد پاور پلاسما (Power Supply / SMPS)

برد تغذیه یکی از مهم‌ترین بخش‌های تلویزیون پلاسما است. این برد برق متناوب ورودی را دریافت کرده و ولتاژهای موردنیاز سایر قسمت‌های دستگاه را تولید می‌کند.

برخلاف بسیاری از تلویزیون‌های LED، مدار تغذیه پلاسما باید توان و ولتاژهای موردنیاز برای تحریک سلول‌های پنل را نیز تأمین کند.

ولتاژهای مهم برد پاور پلاسما

در بسیاری از مدل‌ها چند ولتاژ اصلی وجود دارد:

• Standby: تغذیه آماده‌به‌کار و مدارهای کنترل روشن شدن.
• Vs: یکی از ولتاژهای اصلی مورد استفاده در مدارهای Sustain.
• Va: ولتاژ مرتبط با بخش آدرس‌دهی سلول‌های پنل.
• ولتاژهای کمکی: تغذیه مین‌برد، مدار Logic، پردازنده و دیگر بخش‌ها.

ولتاژهای Vs و Va و سایر مقادیر لازم در همه مدل‌ها یکسان نیستند. مشخصات صحیح معمولاً روی برچسب ماژول پنل یا در راهنمای سرویس همان دستگاه درج شده است.

ولتاژهای دیگری مانند Vsc، -Vy و Vzb نیز ممکن است در بخش‌های راه‌انداز پنل وجود داشته باشند که بسته به طراحی دستگاه توسط مدارهای مربوط تولید یا تنظیم می‌شوند.

علائم خرابی برد پاور پلاسما

• روشن نشدن کامل تلویزیون
• خاموش شدن دستگاه پس از چند ثانیه
• ورود تلویزیون به حالت محافظت
• وجود صدا بدون تصویر
• نوسان یا قطع ولتاژهای اصلی
• صدای غیرعادی یا آسیب قطعات منبع تغذیه

البته افت ولتاژهای برد پاور ممکن است ناشی از اتصال کوتاه در بردهای Y-SUS یا Z-SUS نیز باشد. بنابراین پیش از تعویض پاور، علت اصلی باید مشخص شود.

برای اطلاعات بیشتر به خدمات تعمیر برد تغذیه یا مقاله تشخیص و تعمیر برد پاور تلویزیون مراجعه کنید.

۲. برد Y-SUS یا Y-Main در تلویزیون پلاسما

برد Y-Sustain یکی از اصلی‌ترین مدارهای قدرت در پنل‌های پلاسما محسوب می‌شود.

در بسیاری از دستگاه‌های ال‌جی به آن Y-SUS و در تعدادی از دستگاه‌های سامسونگ Y-Main گفته می‌شود.

این برد وظیفه تولید بخشی از پالس‌های پرقدرت لازم برای تحریک سلول‌های پنل و همکاری با مدارهای اسکن را بر عهده دارد.

برد Y-SUS معمولاً دارای قطعات قدرت، مدارهای درایور، خازن‌های پالس و هیت‌سینک‌های نسبتاً بزرگ است.

قطعات مهم برد Y-SUS

• ترانزیستورهای قدرت MOSFET یا IGBT، بسته به طراحی
• ماژول‌های قدرت IPM در برخی مدل‌ها
• مدارهای درایور گیت
• خازن‌های پالس و مدارهای بازیابی انرژی
• فیوزها و قطعات حفاظتی
• مدارهای تولید یا کنترل ولتاژهای اسکن

علائم خرابی برد Y-SUS

خرابی این برد می‌تواند باعث خاموش شدن دستگاه، فعال شدن مدار محافظت، نمایش ندادن تصویر یا اختلال گسترده در راه‌اندازی پنل شود.

یکی از مشکلات مهم، اتصال کوتاه قطعات قدرت است. در چنین شرایطی ممکن است منبع تغذیه به دلیل اضافه‌جریان، ولتاژ خروجی را قطع کند.

همچنین خرابی مدارهای راه‌انداز می‌تواند با مشکلات تصویر یا عدم اسکن صحیح پنل همراه باشد.

نکته تعمیرگاهی: در بعضی مدل‌ها خرابی برد Y-SUS و بردهای بافر به یکدیگر مرتبط هستند. به همین دلیل تعویض یا تعمیر یکی بدون بررسی دیگری ممکن است باعث خرابی دوباره شود.

۳. برد Z-SUS در ال‌جی و X-Main در سامسونگ

برد Z-SUS یا Z-Sustain در معماری بسیاری از تلویزیون‌های پلاسما ال‌جی، وظیفه تولید بخش مکمل پالس‌های Sustain را دارد.

در برخی طراحی‌های سامسونگ، برد مرتبط با بخش Sustain با نام X-Main شناخته می‌شود.

این مدارها به همراه Y-SUS یا Y-Main در ایجاد تخلیه الکتریکی کنترل‌شده داخل سلول‌های پنل مشارکت می‌کنند.

نحوه عملکرد برد Z-SUS

پس از انتخاب سلول‌های موردنظر توسط مدارهای آدرس‌دهی، مدارهای Sustain پالس‌های لازم را برای ایجاد تخلیه و تولید نور فراهم می‌کنند.

بردهای Y و Z باید با زمان‌بندی مناسب نسبت به یکدیگر عمل کنند تا تصویر به‌درستی ساخته شود.

علائم خرابی Z-SUS یا X-Main

• تصویر نداشتن با وجود عملکرد بخش صوتی
• کاهش یا اختلال روشنایی تصویر
• نمایش رنگ‌های غیرطبیعی
• ایجاد نویز یا نقاط غیرعادی روی تصویر
• روشن نشدن یا خاموش شدن دستگاه به دلیل اتصال کوتاه

این نشانه‌ها قطعی نیستند و ممکن است در خرابی بردهای دیگر یا خود پنل نیز دیده شوند.

یکی از بخش‌های مهم تعمیر تخصصی پلاسما، تشخیص درست خرابی مدار قدرت و جلوگیری از تعویض اشتباه برد است.

۴. بردهای Y-Buffer یا Scan Buffer

بردهای بافر مسئول انتقال فرمان‌های اسکن به ردیف‌های پنل هستند.

در بسیاری از تلویزیون‌های پلاسما این مدارها در کنار برد Y-SUS قرار می‌گیرند و از طریق کابل‌ها یا اتصالات مخصوص به پنل متصل می‌شوند.

در برخی مدل‌ها دو برد با نام‌های زیر وجود دارد:

• Upper Y-Buffer: بافر بالایی
• Lower Y-Buffer: بافر پایینی

البته تعداد و ساختار بردهای بافر با توجه به اندازه و نوع پنل متفاوت است.

وظیفه برد بافر چیست؟

برد بافر فرمان‌های مرتبط با اسکن ردیف‌های تصویر را دریافت کرده و آن‌ها را از طریق مدارهای درایور به الکترودهای پنل منتقل می‌کند.

این فرایند باعث می‌شود سلول‌های مناسب در زمان مشخص انتخاب و راه‌اندازی شوند.

علائم خرابی برد Y-Buffer

• نمایش خطوط افقی روی تصویر
• تاریک شدن قسمت بالایی یا پایینی صفحه
• نمایش ندادن بخشی از تصویر
• ایجاد اختلال در ردیف‌های پنل
• اتصال کوتاه و فعال شدن حفاظت منبع تغذیه در بعضی مدل‌ها

در بسیاری از خرابی‌های مربوط به بافر، باید سلامت مدار Y-SUS نیز بررسی شود.

خرابی یکی از آی‌سی‌های بافر ممکن است با خرابی مدار قدرت همراه باشد؛ بنابراین تعمیر موفق نیازمند بررسی هر دو بخش است.

۵. برد Logic یا Control Board پلاسما

برد Logic Board یا برد کنترل پنل، وظیفه مدیریت زمان‌بندی و هماهنگی بخش‌های تولید تصویر را بر عهده دارد.

این برد داده‌های پردازش‌شده تصویر را دریافت کرده و فرمان‌های لازم را برای مدارهای اسکن، آدرس‌دهی و Sustain تولید می‌کند.

در بسیاری از دستگاه‌ها ارتباط میان مین‌برد و Logic از طریق رابط دیجیتال مانند LVDS برقرار می‌شود.

وظایف برد Logic

• دریافت داده‌های تصویر از مین‌برد
• مدیریت زمان‌بندی نمایش تصویر
• هماهنگی عملکرد مدارهای Y و Z
• کنترل فرایند انتخاب سلول‌های پنل
• ارسال داده‌های موردنیاز مدارهای Address
• مدیریت الگوهای تست داخلی در مدل‌های مجهز

علائم خرابی برد Logic

خرابی این برد می‌تواند باعث نبود تصویر، نمایش نویز، اختلال در رنگ‌ها یا عملکرد نادرست مدارهای راه‌انداز شود.

گاهی تلویزیون صدا دارد اما تصویر نمایش داده نمی‌شود. در این حالت، علاوه بر Logic باید سلامت تغذیه، مین‌برد و بخش‌های Sustain نیز بررسی شوند.

بعضی پنل‌ها دارای حالت تست داخلی هستند که تعمیرکار با استفاده از دستورالعمل سرویس می‌تواند از آن برای تفکیک ایراد مین‌برد و مجموعه پنل استفاده کند.

۶. بردهای Address یا X-Buffer

در قسمت آدرس‌دهی پنل پلاسما، مدارهایی وجود دارند که داده‌های مربوط به ستون‌ها و زیرپیکسل‌های تصویر را کنترل می‌کنند.

در برخی دستگاه‌های ال‌جی، بردهای رابط بخش Address با نام‌هایی مانند X-Board شناخته می‌شوند. در برخی ساختارهای سامسونگ نیز از Logic Buffer یا Address Buffer استفاده می‌شود.

این بردها با X-Main سامسونگ یکسان نیستند؛ نام‌گذاری باید بر اساس نقشه همان پنل بررسی شود.

علائم خرابی بخش Address

• وجود خطوط عمودی ثابت
• اختلال در ستون‌های تصویر
• نمایش ندادن یک نوار عمودی
• تکرار یا به‌هم‌ریختگی بخش‌هایی از تصویر

البته خطوط عمودی ممکن است ناشی از خرابی اتصالات فلت، مدارهای درایور متصل به شیشه یا خود پنل باشند.

در صورتی که ایراد از اتصالات داخلی غیرقابل تعویض پنل باشد، تعمیر ممکن است از نظر فنی یا اقتصادی امکان‌پذیر نباشد.

۷. مین‌برد اصلی تلویزیون پلاسما (Main Board)

مین‌برد مرکز پردازش تصویر، صدا و فرمان‌های دستگاه است.

سیگنال ورودی از HDMI، آنتن یا سایر ورودی‌ها وارد مین‌برد شده و پس از پردازش، اطلاعات موردنیاز نمایش تصویر برای مدار کنترل پنل ارسال می‌شود.

وظایف اصلی مین‌برد

• پردازش سیگنال‌های ورودی
• مدیریت منو و تنظیمات تلویزیون
• کنترل روشن و خاموش شدن دستگاه
• مدیریت ورودی‌های HDMI و USB
• پردازش صدا
• ارسال داده‌های تصویر به برد Logic
• کنترل امکانات هوشمند در مدل‌های مجهز

علائم خرابی مین‌برد پلاسما

• گیر کردن دستگاه روی لوگو
• اختلال در منوها
• کار نکردن HDMI
• ری‌استارت شدن دستگاه
• نبود صدا یا تصویر در برخی شرایط
• روشن نشدن به دلیل مشکل در فرمان‌های کنترلی

در تعمیر این بخش، قطعاتی مانند مدارهای تغذیه، حافظه، پردازنده و رابط‌های ورودی بررسی می‌شوند.

برای اطلاعات بیشتر به صفحه تعمیر مین‌برد تلویزیون مراجعه کنید.

۸. پنل پلاسما و مدارهای درایور متصل به شیشه

پنل پلاسما پیچیده‌ترین و معمولاً گران‌ترین بخش دستگاه است.

این مجموعه شامل دو لایه شیشه‌ای، سلول‌های حاوی گاز، الکترودها، پوشش‌های فسفری و اتصالات بسیار ظریف است.

در بعضی طراحی‌ها، مدارهای درایور از طریق فلت‌های مخصوص به پنل متصل هستند.

خرابی این قسمت‌ها ممکن است باعث ایجاد خطوط یا از بین رفتن بخشی از تصویر شود.

اگر شیشه پنل شکسته باشد یا ساختار آب‌بندی سلول‌ها آسیب ببیند، معمولاً امکان تعمیر اقتصادی پنل وجود ندارد.

مراحل تولید تصویر در تلویزیون پلاسما

برای درک بهتر نحوه کار بردهای پلاسما، می‌توان فرایند تولید تصویر را به سه بخش اصلی تقسیم کرد.

مرحله اول: Reset

در مرحله Reset، وضعیت الکتریکی سلول‌ها برای نمایش اطلاعات بعدی آماده می‌شود.

مدارهای راه‌انداز با پالس‌های کنترل‌شده، شرایط اولیه مناسب را در سلول‌ها ایجاد می‌کنند.

مرحله دوم: Address

در مرحله Address مشخص می‌شود کدام سلول‌ها باید در بازه مربوط فعال شوند.

این کار با همکاری مدارهای اسکن ردیف‌ها و آدرس‌دهی ستون‌ها انجام می‌شود.

مرحله سوم: Sustain

پس از انتخاب سلول‌ها، پالس‌های Sustain باعث تخلیه الکتریکی تکرارشونده در سلول‌های انتخاب‌شده می‌شوند.

تعداد و توزیع این پالس‌ها در زیرمیدان‌های تصویر، بر روشنایی خروجی اثر می‌گذارد.

به همین دلیل عملکرد دقیق بردهای Y-SUS، Z-SUS یا X-Main و Logic برای ایجاد تصویر پایدار اهمیت زیادی دارد.

ولتاژهای مهم در تعمیر تلویزیون پلاسما

در تعمیرات تخصصی پلاسما، بررسی ولتاژهای مدار یکی از مراحل مهم تشخیص خرابی است.

از جمله نام‌هایی که در راهنماهای فنی دیده می‌شوند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• Vs: تغذیه اصلی مدارهای Sustain.
• Va: تغذیه مرتبط با بخش آدرس‌دهی.
• Vsc: یکی از ولتاژهای مرتبط با عملکرد اسکن در برخی پنل‌ها.
• -Vy: ولتاژ بایاس منفی مورد استفاده در بعضی مدارهای Y.
• Vzb: ولتاژ بایاس مرتبط با بخش Z در بعضی طراحی‌های ال‌جی.
• Standby و ولتاژهای کمکی: تغذیه مدارهای منطقی و کنترلی.

مقدار صحیح این ولتاژها باید از روی برچسب همان ماژول پنل و راهنمای سرویس مربوط به دستگاه مشخص شود.

ایرادات رایج تلویزیون‌های پلاسما ال‌جی و سامسونگ

۱. تلویزیون پلاسما صدا دارد ولی تصویر ندارد

این مشکل یکی از ایرادات مهم تلویزیون‌های پلاسما است.

علت‌های احتمالی شامل خرابی Y-SUS، Z-SUS، برد Logic، بردهای بافر، منبع تغذیه یا اختلال در ارتباط مین‌برد با مدار کنترل پنل هستند.

در این شرایط ابتدا باید مشخص شود مدارهای تولید تصویر تغذیه مناسب دریافت می‌کنند و فرمان‌های لازم وجود دارند.

توجه: این ایراد در تلویزیون پلاسما با خرابی بک‌لایت در تلویزیون LED متفاوت است.

۲. تلویزیون روشن می‌شود و بلافاصله خاموش می‌شود

این مشکل ممکن است به علت اتصال کوتاه در بردهای قدرت یا فعال شدن مدار محافظت منبع تغذیه ایجاد شود.

همچنین خرابی خود پاور یا مدارهای کنترلی نیز باید بررسی شود.

۳. تصویر پلاسما دارای نقاط قرمز، سبز یا رنگ‌های غیرعادی است

نمایش نقاط رنگی غیرطبیعی یا نویز در سطوح تیره و روشن ممکن است با اختلال در ولتاژها و شکل موج‌های راه‌انداز پنل مرتبط باشد.

بردهای Sustain، Logic و وضعیت خود پنل از بخش‌هایی هستند که در عیب‌یابی تخصصی بررسی می‌شوند.

وجود چنین علائمی به‌تنهایی دلیل مجاز بودن تغییر تنظیمات ولتاژ نیست.

۴. نصف تصویر تلویزیون پلاسما قطع شده است

در بعضی مدل‌ها، خرابی برد بافر بالا یا پایین می‌تواند باعث تاریک شدن یک قسمت بزرگ از تصویر شود.

در این شرایط باید بردهای Scan Buffer، Y-SUS و ارتباط آن‌ها با پنل بررسی شوند.

۵. خطوط افقی یا عمودی روی تصویر وجود دارد

خطوط افقی می‌توانند به بخش اسکن ردیف‌ها و مدارهای بافر مربوط باشند.

خطوط عمودی نیز ممکن است از بخش آدرس‌دهی، اتصالات فلت یا درایورهای پنل ناشی شوند.

نوع خط، محل آن و ثابت یا متغیر بودن ایراد در تشخیص اهمیت دارد.

۶. تصویر روی صفحه پلاسما باقی می‌ماند

یکی از ویژگی‌های شناخته‌شده پنل‌های پلاسما، احتمال ایجاد Image Retention یا ماندگاری موقت تصویر است.

برای مثال، اگر لوگوی شبکه تلویزیونی یا یک منوی ثابت برای مدت طولانی نمایش داده شود، ممکن است اثر آن برای مدتی روی صفحه باقی بماند.

در بعضی موارد این اثر موقت است و به‌تدریج کاهش می‌یابد.

اما اگر فسفرها به‌صورت نامتعادل فرسوده شده باشند و Burn-in دائمی ایجاد شده باشد، برطرف کردن کامل آن معمولاً ممکن نیست.

۷. تلویزیون پلاسما بیش از حد گرم می‌شود

تولید گرما در تلویزیون پلاسما بیشتر از بسیاری از تلویزیون‌های LCD جدید است و تا حدی طبیعی محسوب می‌شود.

با این حال، گرمای غیرعادی همراه با خاموش شدن، بوی سوختگی یا عملکرد نامنظم باید بررسی شود.

تهویه مناسب و جلوگیری از مسدود شدن دریچه‌های دستگاه اهمیت دارد.

۸. صدای وزوز یا نویز از پشت تلویزیون شنیده می‌شود

برخی تلویزیون‌های پلاسما هنگام کار صدای خفیفی از مدارهای قدرت تولید می‌کنند.

این صدا ممکن است با میزان روشنایی تصویر تغییر کند.

اما اگر صدا بسیار بلند، ناگهانی یا همراه با اختلال عملکرد باشد، نیاز به بررسی تخصصی وجود دارد.

جدول راهنمای اولیه عیب‌یابی تلویزیون پلاسما

این جدول فقط برای آشنایی با ارتباط علائم و بخش‌های احتمالی خرابی است و جایگزین عیب‌یابی فنی نیست.

مدل‌های معروف تلویزیون پلاسما ال‌جی (LG)

ال‌جی طی سال‌های مختلف مدل‌های متنوعی از تلویزیون‌های پلاسما را عرضه کرد. در ادامه چند خانواده شناخته‌شده این برند را معرفی می‌کنیم.

LG 42PJ350؛ پلاسما ۴۲ اینچی

مدل 42PJ350 یکی از تلویزیون‌های پلاسما HD ال‌جی است که از فناوری Sub-field Driving و امکانات متناسب با نسل خود بهره می‌برد.

در بررسی خرابی‌های این دستگاه باید بخش‌های پاور، Y-SUS، Z-SUS، بافر و مین‌برد متناسب با نسخه سخت‌افزاری کنترل شوند.

LG 50PK550؛ پلاسما ۵۰ اینچی Full HD

مدل 50PK550 از تلویزیون‌های پلاسما Full HD ال‌جی با وضوح 1920×1080 پیکسل است.

این مدل از معماری چندبردی پلاسما استفاده می‌کند و در تشخیص مشکلات تصویر باید مدارهای Sustain، Logic و تغذیه مورد توجه قرار گیرند.

LG 50PV450؛ پلاسما ۵۰ اینچی

تلویزیون 50PV450 از مدل‌های Full HD پلاسما ال‌جی است.

در بررسی این دستگاه، سلامت بردهای قدرت و مدارهای بافر اهمیت ویژه‌ای دارد.

به دلیل تفاوت قطعات در نسخه‌های مختلف، شماره فنی برد باید با قطعه جایگزین مطابقت داده شود.

LG 50PN4500؛ از مدل‌های نسل پایانی پلاسما

مدل 50PN4500 از خانواده تلویزیون‌های پلاسما ال‌جی است که در سال‌های پایانی عرضه این فناوری تولید شد.

ساختار بردهای داخلی این سری نسبت به برخی مدل‌های قدیمی‌تر تغییراتی دارد؛ بنابراین نباید فرض کرد چیدمان و تعداد بردها در تمام مدل‌ها یکسان است.

LG 60PN6500؛ پلاسما ۶۰ اینچی Full HD

مدل 60PN6500 دارای نمایشگر ۶۰ اینچی و وضوح Full HD است.

این مدل از فناوری 600Hz Max Sub-field Driving بهره می‌برد که به شیوه راه‌اندازی زیرمیدان‌های پنل مربوط است و نباید آن را مستقیماً با نرخ نوسازی تصویر در نمایشگرهای جدید یکسان دانست.

در تعمیر این دستگاه، سلامت پنل، منبع تغذیه و بردهای راه‌انداز با توجه به شماره شاسی بررسی می‌شود.

مدل‌های معروف تلویزیون پلاسما سامسونگ (Samsung)

سامسونگ نیز یکی از تولیدکنندگان مهم تلویزیون‌های پلاسما بود. در بسیاری از مدل‌های آن، نام‌گذاری بردهای قدرت با ال‌جی تفاوت دارد.

به عنوان مثال، بردهای Y-Main، X-Main، Logic Main و Y-Buffer از نام‌های رایج در مستندات فنی بسیاری از پنل‌های سامسونگ هستند.

Samsung PN50C450

مدل PN50C450 از تلویزیون‌های پلاسما ۵۰ اینچی سامسونگ است.

در این خانواده، بردهای راه‌انداز تصویر و منبع تغذیه از بخش‌های مهم در بررسی مشکلات روشن نشدن و قطع تصویر هستند.

Samsung PN51E450

مدل PN51E450 از خانواده تلویزیون‌های پلاسمای ۵۱ اینچی سامسونگ محسوب می‌شود.

در بررسی خرابی این دستگاه باید مجموعه پنل، برد پاور، Logic و مدارهای Y و X مطابق نسخه دستگاه کنترل شوند.

Samsung PS51F5500

مدل PS51F5500 از تلویزیون‌های پلاسما سامسونگ است که در برخی بازارها با نسخه‌ها و پسوندهای مختلف عرضه شده است.

در مستندات تعمیراتی این خانواده، مشکلاتی مانند نبود تصویر، کاهش روشنایی، خرابی X-Main، Y-Main و بافرها بررسی شده‌اند.

در انتخاب برد جایگزین باید شماره فنی و نسخه دقیق دستگاه مشخص شود.

تفاوت بردهای پلاسما ال‌جی و سامسونگ

با وجود شباهت اصول کاری تلویزیون‌های پلاسما، طراحی بردها و نام‌گذاری قطعات در ال‌جی و سامسونگ متفاوت است.

این جدول مقایسه عملکردی نام‌های رایج است؛ همه شاسی‌ها دقیقاً چنین آرایشی ندارند و قطعات دو برند قابل جایگزینی مستقیم با یکدیگر نیستند.

چرا در تعمیر پلاسما باید شماره پنل و شماره برد بررسی شود؟

یکی از نکات مهم در تعمیر تلویزیون‌های پلاسما، توجه به شماره فنی برد و مدل دقیق پنل است.

ممکن است دو تلویزیون از نظر مدل ظاهری مشابه باشند اما نسخه پنل، شماره شاسی یا قطعات داخلی آن‌ها متفاوت باشد.

برای مثال، استفاده از برد Y-SUS با نسخه ناسازگار یا تنظیمات مربوط به پنل دیگر ممکن است باعث عملکرد نادرست یا آسیب به دستگاه شود.

به همین دلیل، تکنسین باید علاوه بر مدل تلویزیون، شماره فنی درج‌شده روی برد و برچسب ماژول پنل را بررسی کند.

آیا بردهای پلاسما قابل تعمیر هستند؟

در بسیاری از موارد، خرابی بردهای الکترونیکی تلویزیون پلاسما قابل بررسی و تعمیر است.

برای مثال، در برخی بردهای Y-SUS یا Z-SUS ممکن است قطعات قدرت، مدارهای درایور یا بخش‌های تغذیه دچار مشکل شوند.

در صورت سالم بودن ساختار اصلی برد و فراهم بودن قطعات مناسب، تعمیر در سطح قطعه می‌تواند امکان‌پذیر باشد.

اما اگر پنل آسیب دیده باشد، مسیرهای داخلی برد سوخته باشند یا چند بخش حساس به‌صورت هم‌زمان خراب شده باشند، تعمیر ممکن است اقتصادی نباشد.

در این شرایط، نتیجه عیب‌یابی و هزینه قطعات تعیین‌کننده است.

برای آشنایی بیشتر با قطعات الکترونیکی، مقاله معرفی قطعات مصرفی در تعمیرات تلویزیون را مطالعه کنید.

آیا تعمیر تلویزیون پلاسما قدیمی به‌صرفه است؟

پاسخ این سؤال به نوع خرابی، مدل دستگاه و وضعیت پنل بستگی دارد.

اگر پنل سالم باشد و ایراد به یک برد قابل تعمیر محدود شود، تعمیر می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

اما اگر پنل شکسته باشد یا قطعات اصلی دستگاه به‌سختی پیدا شوند، هزینه تعمیر ممکن است بالا برود.

برای تصمیم‌گیری درست، باید هزینه تعمیر را با قیمت و امکانات تلویزیون جایگزین مقایسه کرد.

راهکارهایی برای افزایش عمر تلویزیون پلاسما

• دریچه‌های تهویه دستگاه را مسدود نکنید.
• تلویزیون را در محیط بسیار گرم یا نزدیک منابع گرمایی قرار ندهید.
• از نمایش طولانی تصاویر ثابت با روشنایی زیاد خودداری کنید.
• در صورت وجود قابلیت‌های کاهش Image Retention، مطابق دفترچه دستگاه از آن‌ها استفاده کنید.
• در صورت مشاهده خاموشی مکرر، بوی سوختگی یا صدای غیرعادی، دستگاه را برای بررسی تخصصی خاموش کنید.
• از وارد کردن فشار یا ضربه به پنل خودداری کنید.
• برای تعمیر از قطعات سازگار با مدل و نسخه سخت‌افزاری استفاده شود.

سؤالات متداول درباره تلویزیون پلاسما

آیا تلویزیون پلاسما بک‌لایت دارد؟

خیر. پلاسما برای تولید نور از تخلیه گاز و تحریک مواد فسفری داخل سلول‌های پنل استفاده می‌کند و مانند تلویزیون LED دارای مجموعه بک‌لایت نیست.

برد Y-SUS چه وظیفه‌ای دارد؟

برد Y-SUS در تولید و اعمال پالس‌های موردنیاز برای راه‌اندازی پنل و همکاری با مدارهای اسکن نقش دارد.

تفاوت Y-SUS و Z-SUS چیست؟

این دو مدار در بخش‌های مرتبط با تحریک سلول‌های پلاسما فعالیت می‌کنند و شکل موج‌های مکمل موردنیاز نمایش تصویر را تولید می‌کنند. جزئیات آن‌ها به طراحی پنل بستگی دارد.

آیا Y-Main سامسونگ همان Y-SUS ال‌جی است؟

از نظر وظیفه کلی شباهت دارند، اما طراحی و شماره فنی آن‌ها متفاوت است و قطعات قابل تعویض مستقیم نیستند.

چرا تلویزیون پلاسما صدا دارد اما تصویر ندارد؟

این مشکل می‌تواند به خرابی بردهای Sustain، Logic، بافر، تغذیه یا ارتباطات تصویر مربوط باشد و نیاز به بررسی فنی دارد.

چرا تصویر پلاسما دارای خطوط عمودی است؟

اختلال در مدارهای Address، اتصالات فلت، درایورهای پنل یا خود نمایشگر از علت‌های احتمالی هستند.

آیا خطوط افقی پلاسما با تعویض بافر برطرف می‌شوند؟

در بعضی موارد بله، اما اگر ایراد از اتصالات داخلی یا خود پنل باشد، تعویض بافر به‌تنهایی مشکل را رفع نمی‌کند.

آیا تلویزیون پلاسما گاز دارد؟

بله. سلول‌های پنل حاوی ترکیبی از گازهای نجیب هستند که هنگام تحریک الکتریکی به تولید نور کمک می‌کنند. این سلول‌ها در ساختار آب‌بندی‌شده پنل قرار دارند.

آیا گاز تلویزیون پلاسما تمام می‌شود؟

گاز داخل پنل در شرایط عادی مصرف‌شدنی مانند سوخت نیست. کاهش روشنایی یا خرابی تصویر معمولاً به فرسودگی مواد فسفری، مدارهای راه‌انداز یا مشکلات دیگر مربوط می‌شود.

اگر آب‌بندی پنل آسیب ببیند، مشکل متفاوت خواهد بود و معمولاً تعمیر عملی و اقتصادی آن امکان‌پذیر نیست.

آیا سوختگی تصویر پلاسما قابل تعمیر است؟

ماندگاری موقت تصویر ممکن است کاهش یابد، اما سوختگی دائمی ناشی از فرسودگی نامتعادل فسفرها معمولاً قابل برطرف کردن کامل نیست.

چرا تلویزیون پلاسما برق بیشتری مصرف می‌کند؟

فناوری پلاسما برای ایجاد و نگهداری تخلیه‌های الکتریکی در سلول‌های پنل به انرژی نیاز دارد. میزان مصرف به اندازه نمایشگر، روشنایی محتوای تصویر و طراحی دستگاه بستگی دارد.

آیا هنوز می‌توان تلویزیون پلاسما ال‌جی یا سامسونگ را تعمیر کرد؟

در بسیاری از موارد امکان تعمیر بردهای دستگاه وجود دارد، اما نتیجه به نوع خرابی، سلامت پنل و موجودی قطعات سازگار بستگی دارد.

تعمیر تخصصی تلویزیون پلاسما در تی وی سازی

تعمیر تلویزیون پلاسما به دلیل وجود مدارهای قدرت، ولتاژهای بالا و ساختار پیچیده پنل، نیازمند دانش فنی و تجهیزات تخصصی است.

در مجموعه تی وی سازی می‌توانید برای بررسی امکان عیب‌یابی و تعمیر بردهای مختلف تلویزیون درخواست ثبت کنید.

در زمان ثبت درخواست بهتر است اطلاعات زیر را ارائه دهید:

• برند دستگاه، مانند ال‌جی یا سامسونگ
• شماره مدل دقیق تلویزیون
• شرح ایراد و زمان بروز آن
• وضعیت چراغ آماده‌به‌کار
• اینکه دستگاه صدا دارد یا خیر
• سابقه تعمیر قبلی، در صورت وجود

جمع‌بندی؛ آشنایی با عملکرد و تعمیر تلویزیون پلاسما

تلویزیون‌های پلاسما از فناوری متفاوتی نسبت به LED و OLED استفاده می‌کنند. در این دستگاه‌ها، سلول‌های حاوی گاز به کمک مدارهای الکترونیکی تحریک شده و با تولید نور فرابنفش و فعال کردن مواد فسفری، تصویر رنگی ایجاد می‌کنند.

بردهای پاور، Y-SUS، Z-SUS، Logic، بافر، Address و مین‌برد هرکدام وظایف مشخصی در راه‌اندازی دستگاه دارند.

شناخت نقش این بردها به تشخیص بهتر خرابی‌هایی مانند روشن نشدن، قطع تصویر، خطوط افقی و عمودی، نویز رنگی و فعال شدن مدار محافظت کمک می‌کند.

با وجود توقف تولید این فناوری، تلویزیون‌های پلاسما ال‌جی و سامسونگ همچنان در بسیاری از خانه‌ها استفاده می‌شوند و تعمیر تخصصی آن‌ها در صورت سالم بودن پنل و فراهم بودن قطعات مناسب می‌تواند ارزشمند باشد.

برای مطالعه مطالب بیشتر درباره ساختار و تعمیر تلویزیون، از مجله آموزشی تی وی سازی دیدن کنید.